Mapa Helwiga

Jeśli kogoś zainteresowała mapa, która zdobi (tak - zdobi, bo jest piękna!) stronę Latającego Ślązaka to już spieszę wyjaśniać, jak się tutaj znalazła. 

Jej autorem jest Martin Helwig, urodzony  5 listopada 1516 w Nysie, a zmarły 26 stycznia 1574 we Wrocławiu niemiecki pedagog i kartograf działający we Wrocławiu. „Chop z Nysy” studiował najpierw w Wittenberdze, później na Akademii Krakowskiej, od roku 1544 pracował w Świdnicy, a od 1552 we Wrocławiu w Szkole św. Marii Magdaleny. I jak się już wyuczył… to w  1561 roku „nakrykloł” pierwszą tak dokładną mapę Śląska, która aż po XVIII wiek była wzorem dla kolejnych podobnych wydawnictw. 

Tabula geographia sive mappa Silesiae, bo tak nazywa się owa mapa, została stworzona na podstawie własnych obserwacji Helwiga, mapy Europy z 1554 roku autorstwa Merkatora, a także ….opowieści lokalnej ludności. Wydana po raz pierwszy w Nysie mapa była taka dobra, że w zasadzie bez zmian była później wielokrotnie wznawiana, co powoduje wiele nieporozumień. 

Dlaczego jest dla mnie tak ważna? Powstała dokładnie w roku nadania mojemu miastu (dziś Miasteczko Śląskie, wtedy Źyglińskie Gory i Georgenberg) praw miejskich. O dziwo, Georgenbergu trudno szukać w lewym rogu mapy (karta ma orientację południową a więc w stosunku do dzisiejszych jest odwrócona o 180 stopni). Zamiast niego jest Schiglen czyli dzisiejszy Żyglin – najstarsza wioska gminy i ówczesna siedziba jedynej w okolicy parafii. Późniejsze, wierne kopiowanie mapy spowodowało, że Miasteczka nie było na niej jeszcze długo, choć w rzeczywistości istniało i miało się dobrze.

Kolejna ważna uwaga dotyczy oznaczeń: na mierzącej 57,5 na 73 cm mapie zaznaczono około 370 lokalizacji. Pośród nich wspomnianemu Schiglenowi towarzyszy miniaturka zamku, choć takiej budowli wieś nie miała nigdy. Powód: większe osady zaznaczano ikonami dla ich lepszej identyfikacji. To samo nieporozumienie dotyczy wielu innych miast i miasteczek na mapie.

No, a teraz prawdziwy powód umieszczenia tu mapy: jej kopia wisi w mojej kuchniJ